Türkçe'ye yaylanamayan kütle olarak çevrilebilen, otomotiv mühendisliğinde hele de motorsporlarında üzerine çok kafa yorulan bir performans kriteridir.

Ağırlığın yol tutuşa etkisi daha önce başka başlıklarda tartışıldı (bkz: ağır araba iyi tutar). Buradaki konu ise yaylanamayan kütlenin genel kütleden farklı olarak sürüş dinamiklerine nasıl etki ettiğidir.

Efendim şimdi nedir bu unsprung mass, hangi parçaları kapsar? Adından da anlaşılabileceği üzere süspansiyon sisteminin darbeleri sönümleyemediği bölgedeki kütleleri kapsar. Yani yol ile süspansiyon aracı olmadan temas eden, iletişim halinde olan parçalar. Bunları listelersek:

-Jant
-Lastik
-Fren Sistemleri (Fren diski, Kaliper, Kampana vs.)
-Direksiyon Sistemi (Direksiyon mafsalı, Rot vs.)
-Aktarma Organları (Şaft, Aks, Diferansiyel)
-Son olarak tabii ki Süspansiyon Sistemi

Şimdi bu listedeki parçalar elbette aracın geri kalan parçalarındaki gibi toplam momentuma etki ediyor (bkz: ağırlık dağılımı) (bkz: ağırlık merkezi). Diğer yandan bu kütlenin oluşturduğu momentumun ayrıca süspansiyon tarafından da sönümlenmesi gerekiyor. Aslında bu parçalar lastiğin esneyebilmesi sayesinde bir miktar etkilerini kaybeder, lakin bu durum lastiğin ömrünü de etkilediği için dezavantaja dönüşür (yakıt ekonomisi, aşırı ısınma gibi durumlar da söz konusu).

Yol tutuş performasını yüksek tutmanın temelinde tekerlerin yüzey temasını olabildiğince sürekli kılmak yatar. Lastiklerle yüzey teması ne kadar uzun süre kesilirse o kadar kaybedersiniz. Bunu yol tümseği üzerinden geçen bir tekerleği gözünüzde canlandırarak daha kolay algılayabilirsiniz. İşte bu sırada tümsekten geçerken yaylanamayan kütlenin bütün momentumu aracın süspansiyonlarına yönelir. Bu momentum ne kadar büyükse sistem o kadar mesafe ilerler ve geri gelir (bkz: Suspension travel distance). Aynı oranda da temasın kesildiği süre artar.

Daha basit bir örnekle açıklarsak: Herkesin bir zamanlar beden eğitimi dersinde top atıp tutarak antreman yaptığını varsayıyorum. Bu antremanda voleybol, basketbol ve sağlık (içi kum dolu olan top) toplarını kullandığınızı düşünün. ilk olarak en ağırı olan sağlık topunu havaya atıp tutmayı deneyin, sonra basketbol ve voleybol toplarını. Tahmin edersiniz ki giderek daha kolay bir şekilde fırlatabilecek, kollarınızın hareket mesafesi ve süresi kısalacaktır. Unutmayın ki kollarınız bu antreman sonunda daha da güçlenecektir fakat süspansiyon sistemi için durum tam tersi.

Unsprung mass ayrıca ani ivmelenme ve frenlerde de etki eder. Süspansiyona etki eden momentumla lastiklerin yüzey temas alanları değişir. Bu durum tekerleri yönlendirmeye çalışırken size zorluk çıkarır.

Kamu Spotu: Araçlarınızda tavsiye edilenden daha büyük jantlar kullanmayın, konforunuzu daha da önemlisi güvenliğinizi heba etmeyin.
yamulmuyorsam anladığım, olayın "tekerlerin yere değdiği kadar" mevzusu.
bunlar da ilginizi çekebilir
ilgili galeri