diecasting methoduyla imal edilmiş oyuncak veya koleksiyon parçalarına verilen ortak ad. biraz açacak olursak, genellikle metal alaşımdan olmak kaydıyla -plastik, lastik veya başka metaryallerin kullanıldığı da olur- araçların orjinal şekillerine sadık kalarak belli oranlarda küçültülmüş prototip halleri. oyuncak görünümlerine karşın pahalı bir hobi ve koleksiyon ürünüdür.

diecast birçok mecrada zamak ismiyle de anılır. zamak kelimesinin kökeni ise ingilizce'deki zinc ve aluminium kelimelerinin birleşiminden meydan gelir. çinko ve alüminyum karışımında bazen bakır da kendisine yer bulur. daha ileriki dönemlerde ise bu karışıma demir de eklenmiştir.

diecast konseptini sadece arabalarla sınırlayamayız. otomobillerin yanı sıra savaş uçakları, iş makineleri, trenler gibi farklı kategorileri de içinde barındırır.

bu ufak aletlerin tarihçesi 20.yüzyılın başlarına dayanır. dinky toys ve tootsietoys bu alanın öncüleriydi. ilk zamanlardaki modeller gayet basit bir tasarıma sahipti. içi boş olan küçük arabalar ve minibüs prototipleri üretiliyordu. çinko presinin mukavemetinin düşük olması nedeniyle oldukça kırılgan bir yapıya sahiptiler. bu yüzden ikinci dünya savaşı öncesine ait örnekler bulmak çok zor.

50'li yıllardan sonra yavaş yavaş koleksiyonerlerin olayın içine girmesi, detay ve kalitenin artmasıyla birçok marka sektöre dahil oldu.

1947 yılında lesney markasının kibrit kutuları içinde sundukları satış şekliyle diecastler tekrar moda oldu. hem kibrit kutusu konsepti hem de 75 farklı ürün portföyü insanların ilgisini çekmeyi başardı.

1956 yılında corgi'nin rekabete katılmasıyla olay farklı bir boyut aldı. zira artık iç detaylar da önem kazanmaya başladı. dış görünümün yanı sıra iç detaylar da bir o kadar önemliydi.

1968 yılında günümüzün de en önemli markalarından biri olan hot wheels kuruldu. amerikan markasının piyasaya girişi kızların barbie'si varken, erkeklerin de özel bir oyuncağı olmalıydı. bu motto firmanın kısa sürede top seller konumuna yükselmesine olanak sağladı.

60'lı yıllarda halen oyuncak kategorisinde yer alıyordu diecastler. coca cola, mcdonalds, kodak ve texaco gibi büyük markalar promosyon ürün olarak kullanıyordu. üretici firmalardan özel olarak kendi logoları ve isimleri bulunan arabalar üretmelerini istiyordu. konseptin oyuncaktan ayrılarak koleksiyon parçası konumuna geçmesi ancak 1980'li senelere denk geliyor.

70'lerde kamyon ve büyük ticari araçlar diecast marketinde aslan payına sahip oldu. çünkü dev markalar bu araçların üretimini istiyordu. özellikle ikonik eski modellerin minik prototipleri büyük ilgi çekiyordu. sınırlı sayıda üretimleri, ürünleri daha cazip hale getiriyordu.

piyasadaki asıl dalgalanma 70'lerde japonya'nın pazara girişiyle oldu. farklı malzeme ve farklı satış politikasıyla batıyı alt-üst ettiler. birçok büyük ingiliz diecast markası ya el değiştirdi ya da kapanmak zorunda kaldı. 2-3 sene içerisinde dengeler değişti ve markalar belli başlı gruplar altında toplandı. kimi tamamen abd'ye dönerken, kimisi de uzakdoğuda fabrika açmayı yeğledi.

1990'larda nascar'ın popülaritesini arttırmasıyla diecast sektörü de bundan sebeplendi. her aracın ve kamyonun ufak birer örneği üretilirken, farklı markalar ve farklı renkler üreticiler için geniş bir yelpaze oluşturdu.

günümüzde büyük markalar varlığını sürdürmesine karşın çoğu üretimlerini çin'e taşımış durumda.
tümünü gör
ilgili galeri